Jak podłączyć odtwarzacz płyt winylowych do systemu głośników?

Autor: Yuriy Stanislavskiy | 04.11.2021, 17:36
Jak podłączyć odtwarzacz płyt winylowych do systemu głośników?

Aby muzyka z płyty winylowej brzmiała dobrze, często nie wystarczy tylko podłączyć gramofon do wzmacniacza. Chodzi o proces zwany korekcją gramofonową.W artykule dotyczącym wyboru gramofonu winylowego dla początkujących rozważyliśmy dość szczegółowo kwestię „czym jest korekcja gramofonowa”.W tym artykule porozmawiamy o tym, czym są stopnie gramofonowe, jak wybrać odpowiedni stopień gramofonowy i jak współpracują one z różnymi typami igieł, wzmacniaczy i głośników.

W każdym razie, potrzebujesz stopnia gramofonowego, aby podłączyć gramofon do systemu głośników. To, czy będzie to zewnętrzny stopień gramofonowy, czy wbudowany we wzmacniacz lub bezpośrednio w głośnik, zależy tylko od Ciebie. Naszym celem jest pokazanie wszystkich możliwych sposobów podłączenia gramofonu do systemu głośnikowego oraz omówienie zalet i wad każdego z tych połączeń.

Najlepszy zewnętrzny stopień gramofonowy

Najlepsze amplitunery z wbudowanym stopniem gramofonowym

Najlepsze aktywne głośniki z wbudowanym stopniem gramofonowym

(jeśli nigdy nie zamawiałeś z Amazonu, mamy szczegółowe instrukcje jak to zrobić, nawet jeśli nie znasz angielskiego)

Trochę teorii

Uważa się, że stopień gramofonowy jest taki sam jak przedwzmacniacz. Jego zadaniem jest więc wzmocnienie słabego sygnału elektrycznego pochodzącego z wkładki igłowej do poziomu odczuwalnego przez głośnik. To nie jest całkiem w porządku. Przedwzmacnianie jest tylko jedną z właściwości stopnia gramofonowego.

Technologia nagrywania płyt winylowych zauważalnie obniża zakres niskich częstotliwości płyty i równie zauważalnie wzmacnia zakres wysokich częstotliwości. Dlaczego tak się dzieje?

Dzieje się tak dlatego, że moc w wysokich częstotliwościach płyty jest znacznie mniejsza niż w pozostałym zakresie, więc szumy pochodzące z materiału, z którego wykonane są płyty (samego winylu) mogą wpływać na jakość odtwarzania. Aby temu zapobiec, informacje o wysokich częstotliwościach w utworach winylowych są wzmacniane tak bardzo, jak to tylko możliwe.

Jeśli chodzi o drgania o niskiej częstotliwości, to przeciwnie, są one "wygładzane", dzięki czemu igła nie przeskakuje nad krawędzią ścieżki. W związku z tym brak niskich częstotliwości na winylu musi być kompensowany podczas odtwarzania.

Rodzaje igieł

W nowoczesnych gramofonach stosowane są dwa rodzaje wkładek:

  • z ruchomym magnesem (głowice MM - "Moving Magnet");
  • z ruchomą cewką (głowice MC - "Moving Coil").

Poziom wyjściowy wynosi około 5mV dla głowic MM i zaledwie 0,5mV dla głowic MC. Dla porównania, wejście wzmacniacza wymaga od 200 do 1000 mV, czyli od 40 do 2000 razy więcej.

Ponadto wkłady mogą różnić się rezystancją, pojemnością i innymi parametrami, które należy wziąć pod uwagę.

Do czego służą stopnie gramofonowe

W 1953 roku Recording Industry Association of America (RIAA) po raz pierwszy ustandaryzowało charakterystykę amplitudy i częstotliwości nagrywania i odtwarzania płyt gramofonowych. W tym czasie rozważano zakres częstotliwości od 30 Hz do 15 kHz. Z czasem technologia umożliwiła rozszerzenie tego zakresu, więc 25 lat później opracowano standard RIAA-78, który jest stosowany do dziś. W dalszym ciągu nazywany jest w skrócie standardem RIAA.

Jest to standard, według którego regulatory stopni gramofonowych są projektowane w celu dopasowania charakterystyki częstotliwościowej i poziomu zapisu płyt winylowych do wymagań sygnału wejściowego głośników. Stopnie gramofonowe występują w uniwersalnej formie, przystosowanej do współpracy zarówno z głowicami MM jak i MC, a także projektowane na zamówienie dla każdego typu głowicy.

stopnie gramofonowe mogą być zarówno oddzielnymi urządzeniami, zwanymi stopniami "zewnętrznymi", jak i urządzeniami zintegrowanymi. Mogą być wbudowane w sam odtwarzacz płyt, we wzmacniacz lub nawet bezpośrednio w aktywne głośniki, które w ogóle nie potrzebują wzmacniacza.

Ale niezależnie od wyboru, w przypadku odtwarzacza płyt winylowych nie można się w ogóle obejść bez stopnia gramofonowego.

Wbudowany stopień gramofonowy

Większość nowoczesnych gramofonów klasy podstawowej (szczegółowo omówiliśmy je w artykule "Wybór gramofonu winylowego dla początkujących") jest wyposażana przez producentów w przełączalny stopień gramofonowy.

Zaletą takiego zintegrowanego rozwiązania jest oczywiście to, że nie wiąże się ono z dodatkowymi kosztami. Kupujesz gramofon, włączasz przełącznik phono/line i słuchasz muzyki przez swój zestaw głośnikowy, jakikolwiek by on nie był. Oczywiście, wbudowany stopień gramofonowy zostanie dobrany przez producenta w oparciu o pozostałe elementy konstrukcji gramofonu: typ głowicy, impedancję, itp.

Względną wadą tego rozwiązania jest jego taniość, a co za tym idzie nie najwyższa (ale jak najbardziej akceptowalna) jakość dźwięku. Można ją raczej nazwać "wystarczającą", ale daleko jej do doskonałości.

Zewnętrzny stopień gramofonowy

Zewnętrzne stopnie gramofonowe zazwyczaj wyglądają jak małe pudełko z przewodem zasilającym i połączeniami kablowymi. Jeśli tylko producentem stopnia gramofonowego jest producent gramofonu, to jest to więcej niż wystarczające. Uwzględniono wymagania RIAA, a specyficzna dla danego modelu konstrukcja wtyczki eliminuje potrzebę stosowania wielu regulatorów częstotliwości i przedwzmacniacza.

Przedwzmacniacze gramofonowe innych firm to inna sprawa. W tym przypadku zarówno certyfikat RIAA, jak i możliwość rozbudowy wkładki są ważnymi czynnikami przy wyborze urządzenia.

Gramofony klasy podstawowej domyślnie wyposażone są w głowice MM, ale z czasem możesz chcieć więcej i przejść na głowice typu MC. W związku z tym, jeśli w ogóle się o tym myśli, stopień gramofonowy powinien uwzględniać obydwie wkładki, czyli być raczej uniwersalny niż dedykowany. W przeciwnym razie, jeśli zmienisz technologię z MM na MC, będziesz musiał zmienić również stopień gramofonowy.

Najsłabszym ogniwem w stopniu gramofonowym jest zasilacz. Jednostka wewnętrzna może wytwarzać zakłócenia elektromagnetyczne z sieci elektrycznej. Dlatego też wielu producentów wykonuje zasilacz gramofonowy zewnętrznie, tak aby można go było umieścić w pewnej odległości. Dla najbardziej ekstremalnych przypadków wymyślono stopnie gramofonowe zasilane z baterii lub akumulatorów.

Korektory gramofonowe we wzmacniaczach i amplitunerach

Jeśli stopień gramofonowy może być wbudowany w sam gramofon, może być wbudowany we wzmacniacz lub amplituner. Nie ma w tym nic skomplikowanego ani ekstremalnego, jest to powszechna praktyka wielu producentów, którzy polegają na swoich urządzeniach do odtwarzania muzyki.

Zalecenia są podobne jak w przypadku urządzeń zewnętrznych: pożądany jest certyfikat RIAA i dopasowanie do typu wkładki. Gniazda wejściowe Phono mogą być wyposażone w przełącznik lub oznaczone symbolem MM lub MC, aby nie było wątpliwości, do którego zestawu wejść gramofon jest podłączony.

Oczywiście, jeśli technologia głowicy gramofonu ma być zmieniana w czasie, amplituner lub wzmacniacz nie zaprojektowany do takiego upgrade'u nie ma sensu.

Korektory gramofonowe w głośnikach aktywnych

Istnieje cała klasa tak zwanych aktywnych głośników, które w ogóle nie potrzebują wzmacniacza: wszystko co potrzebne do przetwarzania i wzmacniania sygnału audio mają na pokładzie. Często głośniki te posiadają uniwersalny stopień gramofonowy, a także Bluetooth, wejście optyczne, analogowe złącza RCA, a nawet USB, co sprawia, że łatwo jest pozbyć się amplitunera.

Choć to "zoo" możliwości podłączenia budzi zwykle skojarzenia z plastikowym złomem z AliExpress, mówimy o naprawdę wysokiej jakości głośnikach, które doskonale uwolnią potencjał winylu.

Głośniki pasywne są koniecznie podłączone do wzmacniacza lub amplitunera, ponieważ są to w zasadzie tylko pudełka z głośnikami. Głośniki pasywne nie mają zasilania ani żadnych środków do wstępnego przetwarzania sygnału audio.

A propos Bluetooth

Niektóre modele odtwarzaczy winylowych, takie jak Sony PS-LX310BT lub Pro-Ject Juke Box E, są wyposażone w moduł Bluetooth, który umożliwia przesyłanie muzyki do głośników lub słuchawek BT. Są też głośniki aktywne z Bluetooth, o czym pisaliśmy wyżej, a nawet amplitunery.

Należy mieć świadomość, że obecność Bluetooth, choć zwalnia z konieczności odpowiedniego dopasowania reszty sprzętu do samego gramofonu, neguje wszystkie zalety winylu jako źródła analogowego dźwięku.

Transmisja dźwięku przez Bluetooth jest ograniczona do obsługiwanych kodeków, z których obecnie nie ma żadnych kodeków bezstratnych. Prace w tym kierunku prowadzi producent układów BT, firma Qualcomm, ale nie wiadomo kiedy pojawią się odtwarzacze i głośniki obsługujące nowe możliwości aptX Lossless. Co więcej, nowy standard będzie obsługiwał maksymalną jakość CD (tj. 16-bit 44.1kHz), ale tylko "w idealnych warunkach". Jakie są te idealne warunki, Qualcomm nie mówi.

Co z tego wynika?

Tradycyjnie podsumujmy podstawowe zasady doboru zestawu głośnikowego i możliwości podłączenia do odtwarzacza płyt winylowych.

Możliwe opcje:

  • gramofon z wbudowanym stopniem gramofonowym → wzmacniacz/odbiornik → kolumny pasywne;
  • gramofon → zewnętrzny stopień gramofonowy → wzmacniacz/odbiornik → kolumny pasywne;
  • gramofon → wzmacniacz/odbiornik z wbudowanym stopniem gramofonowym → kolumny pasywne;
  • gramofon z wbudowanym stopniem gramofonowym → kolumny aktywne;
  • gramofon → zewnętrzny stopień gramofonowy → kolumny aktywne;
  • gramofon → kolumny aktywne z wbudowanym stopniem gramofonowym.

Najbardziej elastycznym rozwiązaniem jest oczywiście wykorzystanie stopnia gramofonowego jako osobnego urządzenia. Możesz zmodernizować swój gramofon do maksimum i kupić wymyślne kolumny, uderzając w swój własny sufit, ale wymiana stopnia gramofonowego na bardziej zaawansowany model zawsze pozwoli ci na dalsze ulepszanie twojego systemu. Decydując się na konkretny model, można uzyskać brzmienie tak indywidualne, że nigdy nie uda się go uzyskać za pomocą niestandardowego zestawu instalacyjnego. Pamiętaj jednak, że cokolwiek byśmy tu nie napisali, ostateczny wybór należy do Ciebie.

Miłego słuchania.

Dla tych, którzy chcą wiedzieć więcej: